شهادت در آيين زرتشت و ايران باستان:


اولين مفهوم شهادت در دين زرتشت با شهادت پيامبر ايران باستان پايه گذاري شد، در زماني كه سن زرتشت به هفتاد و هفت سالگي مي رسيد ، وي پادشاه ايراني گشتاسپ را از دادن خراج به پادشاه توراني ارجاسب منع نمود و چون چنين شد ، در دومين حمله تورانيان به بلخ ، خرابي بسياري به آن شهر وارد شد . در اين هنگام گشتاسب در پايتخت نبود و چون ايرانيان هزيمت يافتند ، زرتشت در آتشكده انوش آذر براي پيروزيشان دعا مي كرد . يكي از تورانيان به نام توربرادروش از پشت به زرتشت حمله كرد و وي را به شهادت رساند. مفهوم شهادت بعد ها توسط روش مذهبي زرتشت و همچنين حماسه هاي ديني و آييني زرتشت به وسيله پيروانش با آيين جنگاوري ، دلاوري ، سلحشوري و برخورد بادشمن ، تركيب و سر لوحه روحيه شهادت طلبي گرديد .

از جان گذشتگي و ايثار در راه هدف ها و ارزش ها جامعه در فرهنگ و ادبيات و قلمرو پهلواني و حماسي ايران باستان جلوه اي زيبا دارد . حماسه ، فداكاري ، سربازي ، جانبازي، مقابله با نامردمي ها و نا پاكي ها و بر حذر داشتن از جور و اداي حق محرومان ، مبارزه با بيدادگران و پاس داشت قهرمانان از ويژگي هاي بارز انسان آرماني و اسطوره اي ايران باستان است . اين مفاهيم بعد ها توسط تاريخ و ادبيات ايراني تكرار گرديد .در تاريخ ادبيات ايران باستان از پهلوانان و بزرگ مردان بسيار ياد شده است ، اين مفاهيم توسط فردوسي به زيبايي به تصوير كشيده شده است . در ميان سه دوره مشخص در شاهنامه (1- اساطيري ، 2- پهلواني ، 3- تاريخي ) قسمت اول ، دوره اساطيري از پادشاهي طهمورث ، جمشيد ، ضحاك و ظهور فريدون داراي ارزش كمتري از مطالب حماسي است . دوره دوم عهد پهلواني و داراي ارزش حماسي زياد است . و در دوره سوم داستان ها بيشتر پيوندي را بين مفاهيم اسطوره اي و تاريخي برقرار مي كند. به طور مشخص در قسمت دوم شرايط و روحيات سلحشوران و پهلوانان و همين طور روحيه شهادت طلبي آن ها توسط فردوسي به تصوير كشيده شده است .


منبع

برگرفته از مقالات زير با دخل و تصرف:

جایگاه فرهنگ شهادت در ادیان و مفهوم ارزشی آن در دیدگاه های علوم انسانی، تهیه و تنظیم : بیژن باقری
تغيير رنگ شهادت (نوشته آليسون زريك) ، نويسنده : آليسون زريك
مقایسه بین مفهوم شهادت در مسیحیت و اسلام، دکتر ابوالفضل عزتی،پايگاه حوزه